10 PRZYKAZAŃ KIELECKIEGO NURTU


Krzysztof Miklaszewski

Jak uczą annały rodzinne każdy z nas w 16 roku życia  domagał się od otoczenia praw szczególnych. Każda z rodzin bowiem popełniała i popełniać będzie błąd nieuwagi : niedostrzeżenia, że oto dochowaliśmy się krnąbrnego 16-latka. Tak też jest z NURTEM w Kielcach, które po rocznej  krakowskiej „inkubacji”  – 15 lat wzrastał  w KCK, a polskiemu środowisku filmowemu narzucał swoje sposoby zachowania. Stąd też kodeks 10 Przykazań NURTU w obliczu 16 jego edycji.

PRZYKAZANIE  1:  SZANUJ  TRADYCJĘ

Ogólnopolski Niezależny Przegląd  Form Dokumentalnych  NURT  jest  Dzieckiem Miłości. Miłości do polskiego dokumentu, który wiernie towarzyszył (wspierał ją lub obnażał) naszej rzeczywistości. Niezależnie od  tego, czy sygnowała ona „mały realizm” i „naszą małą stabilizację” PRL, czy też przenikały ją konspiracyjne porywy ducha „antysocjalistycznego podziemia”. Co więcej polskie formy  dokumentalne nigdy nie były obojętne ani wobec miarowego, ozdrowieńczego oddechu „Solidarnościowej transformacji” ani osłabiająch jadów nietolerancji – signum temporis ostatnich lat III Rzeczpospolitej.

PRZYKAZANIE 2 : POMAGAJ  TWÓRCY

Regulamin NURTU, który swój organizacyjny żywot rozpoczął w roku 1995 od ocalającego polski dokument gestu (a były nim pokazy wyrzuconej na krakowski bruk produkcji  lat 1994-95), skomponowany został z myślą o każdym twórcy formy dokumentalnej: tym znanym i tym  nieznanym, laureacie nagród międzynarodowych i debiutancie, zawodowcu i amatorze. Wszyscy oni mają jednakowe szanse. Na NURCIE liczy się bowiem tylko pomysł i sposób jego artystycznej prezentacji.

PRZYKAZANIE 3 : DBAJ O SWOICH DOBRODZIEI

NURT  szanując twórców, zabiegać musi o …D o b r o d z i e j i  co roku wspierających to przedsięwzięcie,  rozmach  którego rysuje magiczna liczba 555. Tyle bowiem filmów  przez 15 lat istnienia NURTU zaprezentowano publiczności na 115 pokazach konkursowych. I choć lista wspierających NURT od początku jego powstania sięga  już… setki, to można śmiało powiedzieć, że Naszych Dobrodziei, zarówno tych instytucjonalnych, jak i tych całkowicie prywatnych  n u r t u j ą   te same troski, co twórców  dokumentów.

PRZYKAZANIE  4 : WYCHODŹ  PUBLICZNOŚCI  NA PRZECIW

Kompromitacja PRL-owskich idei sztuki masowej nie powinna oznaczać rezygnacji z dotarcia  do jak największej ilości widzów .W Kielcach taką najbardziej wdzięczną zintegrowaną grupą  jest   m ł o d z i eż    s z k o l n a , naturalnie poszukująca we wszystkich przekrojach rzeczywistości. Stąd wyróżniający  p r z e g l ą d o w ą   konstrukcję  NURTU –   t e m a t y c z n y   c h a r a k t e r   poszczególnych pokazów (od kilku ostatnich lat jest ich d z i e w i ę ć   o czasie do 120 minut) O  tematyce poszczególnych  pokazów decyduje corocznie  charakter   i zawartość nadesłanych  utworów, które po wstępnej kwalifikowacji „same” układają się  w grupy. Tym to sposobem każdy pokaz stanowi osobną całość i podkreśla jeden z kierunków dorocznej penetracji dokumentu.Dlatego też publiczność kielecka – przyzwyczajona do takiego menu – wybiera sobie poszczególne pokazy świadomie .Dlatego też zostaje po pokazach na rozmowę z twórcami i namiętnie dyskutuje.

PRZYKAZANIE 5 : NIE  BĄDŹ  GATUNKOWYM PURYSTĄ

Metoda filmoznawczego „szkiełka i oka”  i filmologicznego puryzmu, charakterystyczna dla  kilku znaczących polskich Festiwali – NURTOWI jest z gruntu obca.Wręcz przeciwnie:  Kielce i jego  15. letnia praktyka (na wszystkie dotychczasowe NURT-y  nadesłano dotychczas 1634 dokumenty) pozwoliły jego prawodawcy sformułowanie rewolucyjnych tez  gatunkowych  DOKUMENTALNEJ FORMY  – pojęcia obejmującego  wszystkie zjawiska dokumentalnego zapisu wizualnego, jakie pojawiają się w polskiej medialnej przestrzeni. Stąd profetycznie nakierowany podtytuł gatunkowy NURTU: OGÓLNOPOLSKI NIEZALEŻNY PRZEGLĄD  F O R M    D O K U M E N T A L N Y C H. NURT  zatem to jeszcze jeden dowód  zwycięstwa PRAKTYKI NAD TEORIĄ.

PRZYKAZANIE  6  :   BĄDŹ   OTWARTY

NURT pragnąc być jednocześnie OGÓLNOPOLSKIM  i  NIEZALEZNYM  pamięta o OTWARTOŚCI CAŁKOWITEJ. „Przekłada się” to  na brak barier nie tylko dla tzw.  producentów zewnętrznych, czyli grup produkcyjnych i studiów, działających niezależnie od telewizji publicznych i stacji komercyjnych, ale przede wszystkim na szansę dla produkcji prywatnych i uczelnianych. Te ostatnie zresztą święcą na NURCIE wielkie triumfy, zwłaszcza  że nie działa tu żadna z polskich medialnych autocenzur: ani tematyczna, ani obyczajowa.

PRZYKAZANIE   7 : NIE BÓJ SIĘ KONTEKSTU

Jak być Polakiem, nie tkwiąc w polskich „opłotkach”, a jak zachować prawdziwie Polski  Charakter, uznając  konieczności, wynikające ze Wspólnej Europy? Na te pytania odpowie dzieć w Kielcach próbowało wielu twórców, a kilka ich punktów widzenia  za zrozumienie „kontekstu bytowania” nagrodziła i Komisja Artystyczna, i publiczność Przeglądu. KONTEKST  zresztą  jako rzeczywista sytuacja człowieka, sytuacja często konfliktogenna, ale i budująca  WIĘZI OGÓLNOLUDZKIE  budowały i budują obecne w Kielcach  na pokazach specjalnych  dokumentalne dzieła twórców z całego świata:  od „Into the West” – serialu produkcji Stevena Spielberga o zagładzie Indian poprzez dokumenty o futbolowej gwieździe – Zidanie i  karykaturalnym włoskim przywódcy –  Berlusconim  do wstrząsającej relacji dokumentalnej Mariny Żenovich „Polański.Ścigany i pożądany”.

PRZYKAZANIE  8  : ZAWIERZ  KIELCOM

Kielce jako miejsce na ziemi  ma rozmaite konotacje.Te najgorsze – związane z żydowskim pogromem i chuligaństwem uliczników. I te najlepsze – przynależne bez reszty dziejom Polski ze Świętym Krzyżem i „Kazaniami Świętokrzyskimi”. Znaczącą dystynktywną nowością  Ziemi Kieleckiej stały się jej aspiracje kulturalne, w które wpisał się udatnie NURT, Kielcom zawierzający i Kielcom oddany. Reakcja Kielc na NURT jest tak samo pozytywna, a Kieleckie Centrum Kultury uczyniło z NURTU jedną z wiodących prestiżowych imprez.

PRZYKAZANIE  9 : UŻYWAJ NURTU

NURT jest napewno bardziej atrakcyjny niż ROZLEWISKA. NURT niepokoić musi  swoim nieokiełznanym charakterem , swoją gwałtownością , swoją siłą .Jego żywioł jest niebezpieczny dla życia, ZBAWIENNY JEDNAK DLA KULTURY. Ale i z tego dobrodziejstwa należy korzystać  z przenikliwą ostrożnością. Nurt ujarzmiony w korycie lub skierowany do polderów staje się niegroźny. Tym razem  dla życia to zbawienie. DLA KULTURY JEDNAK TO  KLĘSKA. I o tym pamiętać  trzeba, KIEDY NURT  FUNKCJONUJE  JAKO SAMODZIELNE  ZJAWISKO KULTUROWE.

PRZYKAZANIE  10 : WSPIERAJ NURT

NIC O NAS BEZ NAS. NURT będzie taki, jakim go uczynimy wszyscy. Przez swoje uczestnictwo jako twórcy .Przez swoją obecność jako dyskutanta i widza.Dlatego nie zwlekaj i przyjeżdżaj do Kielc.

DAJ SIĘ PORWAĆ NURTOWI na cały listopadowy tydzień (22-26.XI.2010)

Wrzesień  2010                                                    

KRZYSZTOF MIKLASZEWSKI

reżyser filmowy i teatralny , krytyk sztuki
pomysłodawca i dyrektor artystyczny
Ogólnopolskiego Niezależnego Przeglądu
Form Dokumentalnych NURT